{"id":1,"date":"2023-07-12T17:29:45","date_gmt":"2023-07-12T15:29:45","guid":{"rendered":"https:\/\/skryba.fun\/?p=1"},"modified":"2025-07-26T17:54:01","modified_gmt":"2025-07-26T15:54:01","slug":"witaj-swiecie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/skryba.fun\/?p=1","title":{"rendered":"Rewiry badawcze"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

Wolna my\u015bl - <\/strong>\nskarb absolutnie bezcenny.<\/b><\/pre>\n
<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
W\u0142a\u015bciciel bloga<\/strong> pisze:
2023-08-15 o 15:18<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Chrystus i Maryja w poetyckim\u00a0Spacerze po Biblii\u00a0<\/em>ks. J. Twardowskiego<\/strong><\/p>\n
\u00a0 \u00a0 \u00a0Wa\u017cn\u0105 przyczyn\u0105, dla kt\u00f3rej ks. Jan Twardowski uznany zosta\u0142 w\u015br\u00f3d tw\u00f3rc\u00f3w polskiej kultury za poet\u0119 ewangelicznego jest jego Spacer po Biblii<\/em>. Lekturowa przechadzka po tekstach Ewangelii sk\u0142oni\u0142a go do przedstawienia Chrystusa w trzech r\u00f3\u017cnych sceneriach: bo\u017conarodzeniowej, pasyjnej oraz tej zwi\u0105zanej ze zmartwychwstaniem, w przypadku za\u015b Maryi do zaprezentowania Jej postaci w kontek\u015bcie szeregu \u201eods\u0142on\u201d biograficznych a\u017c po wniebowzi\u0119cie. Zdiagnozowana ewangeliczno\u015b\u0107 poety-kap\u0142ana zyska\u0142a szczeg\u00f3lne zabarwienie znaczeniowe dzi\u0119ki wyra\u017anemu zaakcentowaniu przeze\u0144 ludzkiej kondycji zar\u00f3wno Jezusa, jak i Jego Matki.
\u00a0 \u00a0 \u00a0Kiedy rodzi\u0142 si\u0119 Zbawiciel, witany przez \u201ezawsze sobie krewnych \u2013 analfabet\u00f3w\u201d, nie grzmia\u0142y \u017cadne archanielskie tr\u0105by, nic nie m\u0105ci\u0142o spokoju i ciszy kosmosu, sta\u0142o si\u0119 jednak niepostrze\u017cenie co\u015b nad wyraz donios\u0142ego: \u201e\u015bwiat si\u0119 wcale nie zawali\u0142 \/ ale zgarbiony u\u015bmiechn\u0105\u0142 si\u0119 i zacz\u0105\u0142 si\u0119 prostowa\u0107\u201d (B\u00f3g si\u0119 rodzi, moc truchleje<\/em>, przy cytatach zawsze podany zosta\u0142 tytu\u0142 utworu z edycji: J. Twardowski,\u00a0Spacer po Biblii<\/em>, Oprac. A. Iwanowska, Warszawa 1997). Narodzenie Pa\u0144skie wyznacza wi\u0119c pocz\u0105tek Dobrej Nowiny w skali wszech\u015bwiatowej.
\u00a0 \u00a0 \u00a0Ten uniwersalny wymiar zst\u0105pienia na ziemi\u0119 Boga w cz\u0142owieczej postaci nie przes\u0142ania innego aspektu Jego obecno\u015bci, kt\u00f3ry ks. Twardowski konsekwentnie eksponuje w wielu wierszach. Chodzi o \u201emale\u0144ko\u015b\u0107\u201d narodzonego Jezusa. \u201eB\u00f3g tak ma\u0142y \/ \u017ce go nie wida\u0107\u201d (Ma\u0142y<\/em>), cho\u0107 zarazem Wszechmog\u0105cy, wype\u0142nia przestrze\u0144 wyobra\u017ani poety. Wci\u0105\u017c przywo\u0142ywany obraz \u201dma\u0142ego Boga\u201d, \u015bwi\u0119tego Dzieci\u0105tka, garn\u0105cego si\u0119 do ludzi, bezradnego, ukazywanego w stajennym sztafa\u017cu budzi przede wszystkim g\u0142\u0119bok\u0105 tkliwo\u015b\u0107 i rozczulenie. B\u00f3g w bo\u017conarodzeniowej projekcji poetyckiej Twardowskiego to s\u0142aba Kruszynka, istota mimo zagro\u017ce\u0144 u\u015bmiechni\u0119ta, a przy tym niepozorna, oczekuj\u0105ca ciep\u0142a i serdeczno\u015bci od ludzi, to Ten, kt\u00f3ry pozwala si\u0119 ochrania\u0107, dogl\u0105da\u0107 i wcale \u201esi\u0119 nie wstydzi \/ \u017ce jest taki ma\u0142y\u201d (Taki ma\u0142y<\/em>). W\u0142a\u015bnie ta zale\u017cno\u015b\u0107 i otwarto\u015b\u0107 najlepiej \u015bwiadczy, komu Jezus od pocz\u0105tku jest niejako darowany i powierzony.
Jednocze\u015bnie od nikogo nie oczekuje On splendor\u00f3w ani przesadnej dobroczynno\u015bci, got\u00f3w \u201et\u0142umaczy\u0107 otwartymi oczami\u201d, \u017ce \u201enaprawd\u0119 jest \/ wi\u0119c oddaje wszystko\u201d (O firankach w stajni<\/em>). Bo\u017ca Dziecina potrafi zachowywa\u0107 si\u0119 beztrosko, jak na malca przysta\u0142o: \u201eB\u00f3g jak myszka zanurzy\u0142 si\u0119 w sianie\u201d (Siano<\/em>), ale nawet z tych niewinnych igraszek wynika co\u015b u\u015bwi\u0119caj\u0105cego, na co Twardowski natychmiast kieruje uwag\u0119 czytelnika \u2013 siano, w kt\u00f3rym \u201enurkowa\u0142\u201d Jezus, sta\u0142o si\u0119 najzdrowsz\u0105 \u201epo\u015bciel\u0105\u201d, niezawodnym antidotum na bezsenno\u015b\u0107.
\u00a0 \u00a0 \u00a0Z Jezusowym objawieniem si\u0119 w \u015bwiecie z\u0142\u0105czy\u0142 poeta \u2013 zgodnie z tradycj\u0105 biblijn\u0105 \u2013 dwie kategorie postaci b\u0119d\u0105cych \u015bwiadkami tego wydarzenia: pastuszk\u00f3w i m\u0119drc\u00f3w. Po\u015bwi\u0119ci\u0142 im pi\u0119kny, refleksyjny wiersz pt.\u00a0O jednych i o drugich<\/em>. Ale to pastuszkowa mentalno\u015b\u0107 by\u0142a mu zawsze najbli\u017csza. Dla przedstawicieli tego w\u0142a\u015bnie nieuczonego bractwa rezerwowa\u0142 zwykle szczeg\u00f3lnie nobilituj\u0105ce ich w jego oczach formu\u0142y poetyckie. \u201eBardziej dzieci\u0119cy ni\u017c dziecinni\u201d, \u201ebez problem\u00f3w inteligenckich\u201d, \u201epro\u015bci\u201d, \u201ebezbronni\u201d, \u201ebez b\u00f3lu g\u0142owy\u201d, \u201epos\u0142uszni jak len na koszule\u201d \u2013 oto okre\u015blenia tych, kt\u00f3rzy tworz\u0105 naturalne, swojskie otoczenie Male\u0144kiego \u201ew t\u0119 noc, co nie wiedzia\u0142a jeszcze, \u017ce jest \u015bwi\u0119ta\u201d (B\u00f3g si\u0119 rodzi, moc truchleje<\/em>). S\u0105 oni zarazem jak\u017ce po ludzku \u201eniespokojni\u201d i zatroskani, \u201eczy si\u0119 nie przezi\u0119bi\u0142 \/ czy gwiazda w ostatniej chwili Go nie przestraszy\u0142a \/ czy mia\u0142 suche pieluszki\u201d (tam\u017ce<\/em>) itp. \u201ePstrokaci pastuszkowie za progiem\u201d wesp\u00f3\u0142 z \u201eanio\u0142ami bia\u0142ymi w oknie\u201d (W kropki zielone<\/em>) stanowi\u0105 jeden z najwspanialszych malarskich komponent\u00f3w scenerii bo\u017conarodzeniowej w omawianym zbiorze wierszy. Obok nich obecni s\u0105 m\u0119drcy, kt\u00f3rych pozytywnie znamionuje samo szukanie Boga, pragnienie \u201ezajrzenia do nieba\u201d (M\u0119drcy<\/em>). Lecz w tych zbo\u017cnych wysi\u0142kach dostrzega Twardowski pewne komplikacje. Rodzi je natura cz\u0142owieka ow\u0142adni\u0119tego nadmiern\u0105, niepohamowan\u0105, atawistyczn\u0105 pasj\u0105 poznawcz\u0105, przywyk\u0142ego przepuszcza\u0107 wszystko przez filtr intelektu, bez wsparcia innych w\u0142adz u\u0142atwiaj\u0105cych orientacj\u0119 w otaczaj\u0105cym \u015bwiecie. Kto\u015b taki pozostaje koniec ko\u0144c\u00f3w \u201esam na sam z d\u0142ugim nerwem rozumu\u201d (O jednych i o drugich<\/em>). W przedstawieniu sytuacji takich m\u0119drc\u00f3w poeta zdobywa si\u0119 na subteln\u0105 ironi\u0119 zaznaczaj\u0105c, \u017ce w fenomenalnie oczywistym fakcie narodzin Jezusa usi\u0142uj\u0105 oni za wszelk\u0105 cen\u0119 odkry\u0107 g\u0142\u0119bsze podteksty, \u201e\u017ceby to co proste \u2013 by\u0142o g\u0142\u0119bokie \/ to co bliskie \u2013 najszersze \/ \u017ceby to co jedyne \u2013 nie zamyka\u0142o si\u0119 w jednej formu\u0142ce\u201d (tam\u017ce<\/em>). Paradoksalnie, takie pr\u00f3by poznania \u201edo g\u0142\u0119bi\u201d ko\u0144cz\u0105 si\u0119 dotkni\u0119ciem zaledwie powierzchni poznawanej rzeczywisto\u015bci. Dla uparcie dr\u0105\u017c\u0105cych w g\u0142\u0105b m\u0119drc\u00f3w \u201eodnalezienie staje si\u0119 pocz\u0105tkiem\u201d (tam\u017ce<\/em>), bezpo\u015brednie zetkni\u0119cie z faktem \u2013 pokus\u0105, by postawi\u0107 kropk\u0119 nie nad, lecz po \u201ei\u201d, dodawszy wcze\u015bniej mn\u00f3stwo ja\u0142owych docieka\u0144. Wydaje si\u0119, \u017ce dystans, jaki utrzymuje Twardowski w stosunku do r\u00f3\u017cnego typu \u201eegzeget\u00f3w\u201d znalaz\u0142 odzwierciedlenie w artystycznej kreacji m\u0119drc\u00f3w poszukuj\u0105cych Boga na sw\u00f3j \u201em\u0105dro\u015bciowy\u201d spos\u00f3b. Ludzkie spekulacje o Bogu zawsze budzi\u0142y op\u00f3r i nieufno\u015b\u0107 ksi\u0119dza-poety. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce jeden z wierszy rozpocz\u0105\u0142 s\u0142owami: \u201eGdyby\u015bmy sami sobie Ciebie wymy\u015blili \/ by\u0142by\u015b bardziej zrozumia\u0142y i elastyczny\u2026\u201d, zako\u0144czy\u0142 za\u015b wymown\u0105 puent\u0105: \u201eurodzi\u0142by\u015b si\u0119 nie w Betlejem ale w M\u0105dralinie \/ i dopiero by\u0142by\u015b naprawd\u0119 niemo\u017cliwy\u201d (Gdyby\u015bmy sami wymy\u015blili<\/em>).
\u00a0 \u00a0 \u00a0Zgodnie z wielowiekow\u0105 tradycj\u0105 jase\u0142ek nieod\u0142\u0105cznymi \u015bwiadkami narodzin Pa\u0144skich s\u0105 opr\u00f3cz ludzi tak\u017ce zwierz\u0119ta, spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych w tomiku Twardowskiego poczesne miejsce przypad\u0142o \u201ezaszczyconemu\u201d osio\u0142kowi, o dziwo \u2013 \u201epos\u0142usznemu w rzemieniach\u201d (Nad map\u0105 Ziemi \u015awi\u0119tej<\/em>). Tego osio\u0142ka, ukazanego te\u017c w paru innych utworach zdecydowanie pozytywnie, cechuje nie tylko rzadko kojarzone z nim pos\u0142usze\u0144stwo, ale i szereg innych przymiot\u00f3w, z czym wi\u0105\u017ce si\u0119 pewna zamierzona intencja poety. By j\u0105 nale\u017cycie zrozumie\u0107, wypada wpierw wspomnie\u0107 o jeszcze jednym niemal zawsze obecnym przy Jezusowym \u017c\u0142\u00f3bku zwierz\u0119ciu, jakim jest w\u00f3\u0142 \u2013 w\u00a0Spacerze po Biblii<\/em>\u00a0\u201edostojny\u201d, ale i cz\u0119sto \u201ezarozumia\u0142y\u201d zwierzchnik os\u0142a, jakby przydany mu do towarzystwa dla kontrastu, czasem w pobli\u017cu Dzieci\u0105tka \u201esepleni\u0105cy w fioletowym cieniu\u201d (W kropki zielone<\/em>). Ot\u00f3\u017c ten w\u00f3\u0142 u Twardowskiego zdaje si\u0119 wykazywa\u0107 niejakie podobie\u0144stwo do rozmaitych \u201em\u0105drali\u0144skich\u201d. Sugesti\u0119 t\u0119 zawiera\u00a0Wiersz dla dzieci o m\u0119drcach<\/em>, w kt\u00f3rym w\u0142a\u015bnie w\u00f3\u0142 poczu\u0142 si\u0119 dotkni\u0119ty i roz\u017calony, gdy monarchowie ze Wschodu \u201ez\u0142o\u017cyli dary \/ odjechali\u201d. On za\u015b uwa\u017ca\u0142, \u017ce \u201epowinni zaraz wzi\u0105\u0107 Jezusa \/ ukry\u0107 \/ ratowa\u0107 Go przed wrogiem \/ przed panem diab\u0142em i Herodem\u201d. W tym zapobiegliwym, zdroworozs\u0105dkowym my\u015bleniu betlejemski w\u00f3\u0142 zaczyna jawi\u0107 si\u0119 jako figura wszelkiego typu racjonalist\u00f3w i utylitaryst\u00f3w, kt\u00f3rzy \u2013 wprawdzie w najlepszej wierze \u2013 chcieliby zajmowa\u0107 si\u0119 \u201ema\u0142ym Bogiem\u201d po swojemu, zgodnie z ich \u017cyciowym do\u015bwiadczeniem i wiedz\u0105. I dopiero osio\u0142ek, tak nies\u0142usznie na og\u00f3\u0142 lekcewa\u017cony, a nawet pogardzany, kieruje pod adresem wo\u0142u niezwyk\u0142\u0105 w swej prostocie i m\u0105dro\u015bci ripost\u0119: \u201epuknij si\u0119 w g\u0142ow\u0119 rzek\u0142 osio\u0142ek \/ bo przecie\u017c Matka Boska czuwa\u201d. Kiedy indziej, gdy \u201eBetlejem sta\u0142o si\u0119 pe\u0142ne \/ m\u0119drc\u00f3w \/ psycholog\u00f3w \/ astronom\u00f3w \/ kontemplatyk\u00f3w\u2026\u201d (O prostym pacierzu<\/em>), nie kto inny jak osio\u0142ek \u201ezacz\u0105\u0142 si\u0119 trz\u0105\u015b\u0107 jak w kokluszu \u2013 \/ zl\u0105k\u0142 si\u0119 kapitalistycznego z\u0142ota\u201d (tam\u017ce<\/em>). On te\u017c potrafi z wielk\u0105 gracj\u0105 i ochot\u0105 \u2013 o co raczej si\u0119 go nie pos\u0105dza \u2013 okazywa\u0107 rado\u015b\u0107 z narodzenia Pana przez \u201epodskakiwanie na czarnych kopytkach\u201d (W kropki zielone<\/em>) czy po prostu weso\u0142e \u201ewierzganie\u201d. O ile w\u00f3\u0142 w jase\u0142kowych uj\u0119ciach Twardowskiego mo\u017ce by\u0107 kojarzony bardziej zasadnie z inteligentami czy m\u0119drcami, o tyle osio\u0142ek bli\u017cszy jest prostodusznym pasterzom.
\u00a0 \u00a0 \u00a0W grupie zamieszczonych w\u00a0Spacerze po Biblii<\/em>\u00a0wierszy pasyjnych nie ma ju\u017c z oczywistych wzgl\u0119d\u00f3w ani \u015bladu jase\u0142kowego nastroju, ich klimat ulega diametralnej odmianie nabieraj\u0105c pos\u0119pnej powagi przenikni\u0119tej groz\u0105 m\u0119cze\u0144stwa. Martyrologiczna aura drogi krzy\u017cowej znajduje kulminacj\u0119 w Chrystusowym prze\u017cyciu ekstremalnego osamotnienia \u201ew tym dniu w kt\u00f3rym B\u00f3g \/ opu\u015bci\u0142 Boga\u201d (W pi\u0105tek<\/em>). W\u0142a\u015bnie owo potworne poczucie samotno\u015bci wzmaga bardziej ni\u017c bol\u0105ce rany cierpienie Ukrzy\u017cowanego, doprowadzaj\u0105c je do ostatecznej granicy. Ale Twardowski zatrzymuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c przy wielu wcze\u015bniejszych stacjach m\u0119ki Pa\u0144skiej, by podkre\u015bli\u0107, \u017ce Jezus przechodzi przez ni\u0105 w bardzo ludzki spos\u00f3b, w okoliczno\u015bciach i w czasie \u201ekiedy cud\u00f3w nie ma\u201d (\u017baden anio\u0142 nie pom\u00f3g\u0142<\/em>). Zmaltretowany Syn Cz\u0142owieczy nie jest oboj\u0119tny wobec okazywanych Mu oznak lito\u015bci i wsp\u00f3\u0142czucia, wszak usi\u0142uj\u0105cej Go wesprze\u0107 przez otarcie twarzy Weronice zostawia \u201esw\u00f3j prymicyjny obrazek\u201d (Weronika<\/em>). Dobrowolnie godz\u0105cy si\u0119 na zbawcz\u0105 ka\u017a\u0144 Odkupiciel rodzaju ludzkiego do\u015bwiadcza niewyobra\u017calnych bole\u015bci ze wszystkimi ich symptomami w postaci straszliwych okalecze\u0144 cia\u0142a, potkni\u0119\u0107, zas\u0142abni\u0119\u0107, upadk\u00f3w i upokorze\u0144, \u0142\u0105cznie z katuszami duchowymi, kiedy to \u201ew cierniach\u201d, \u201ez ludzk\u0105 migren\u0105\u201d (Przez piek\u0142o<\/em>) \u2013 \u201ena krzy\u017cu z w\u0142asn\u0105 matk\u0105 rozstawa\u0142 si\u0119 biedn\u0105\u201d (Skar\u017c\u0105 si\u0119<\/em>). Tak konsekwentne eksponowanie fizycznych i duchowych aspekt\u00f3w m\u0119ki Syna Bo\u017cego s\u0142u\u017cy jeszcze jednemu celowi o powszechnym zasi\u0119gu, kt\u00f3ry da si\u0119 uchwyci\u0107 w zako\u0144czeniu przywo\u0142anego wiersza\u00a0Przez piek\u0142o<\/em>: poddany okrutnym torturom B\u00f3g-Cz\u0142owiek, zdolny wsp\u00f3\u0142bole\u0107 z \u201epodr\u00f3\u017cnymi z Katynia\u201d, urasta do rangi Tego, kt\u00f3ry kumuluje w sobie tragiczne doznania ludzi wszystkich czas\u00f3w, staje si\u0119 ponadhistorycznym Depozytariuszem dziedzictwa b\u00f3lu ca\u0142ej ludzko\u015bci, u\u0142atwiaj\u0105c r\u00f3wnocze\u015bnie wnikni\u0119cie w sens tajemnicy cierpienia jako niezbywalnego sk\u0142adnika egzystencji. Nie dziwi wi\u0119c, \u017ce w poetyckiej modlitwie dzi\u0119kczynnej ks. Twardowski wyra\u017ca wdzi\u0119czno\u015b\u0107 Bogu za to, i\u017c jest On tak\u017ce czuj\u0105cym, wra\u017cliwym Cz\u0142owiekiem: \u201eDzi\u0119kuj\u0119 Ci \u017ce mia\u0142e\u015b r\u0119ce nogi cia\u0142o\/ [\u2026] \u017ce nie by\u0142e\u015b oboj\u0119tn\u0105 liczb\u0105 doskona\u0142\u0105\u201d (Dzi\u0119kuj\u0119<\/em>). Naturalnie, poeta ewangeliczny, b\u0119d\u0105cy w dodatku od dawna katolickim duchownym, nie m\u00f3g\u0142 w Chrystusie pasyjnym nie dostrzega\u0107 dwoisto\u015bci Jego natury. Mimo tak silnego akcentu po\u0142o\u017conego na cz\u0142owieczy status Jezusa Twardowski zachowa\u0142 niewzruszone przekonanie, i\u017c Kto\u015b, kto potrafi\u0142 w taki spos\u00f3b spe\u0142ni\u0107 zbawcz\u0105 misj\u0119, \u201enie ba\u0107 si\u0119 by\u0107 s\u0142abym \/ oddycha\u0107 ci\u0119\u017cko po ka\u017cdym z\u0142udzeniu \/ by\u0107 zbitym na kwa\u015bne jab\u0142ko\u201d (Wiem<\/em>), dostatecznie przekonuj\u0105co potwierdzi\u0142 zarazem sw\u0105 bosko\u015b\u0107, dowi\u00f3d\u0142, \u017ce \u201emusi by\u0107 \/ prawdziwie doskona\u0142y \/ wieczny i nie\u015bmiertelny\u201d (tam\u017ce<\/em>). Lecz to przecie\u017c g\u0142\u00f3wnie cielesny wymiar dzieci\u0119ctwa Bo\u017cego, kt\u00f3ry przez pierworodn\u0105 zmaz\u0119 zatruty zosta\u0142 jadem cierpienia, zbli\u017ca ludzi wszystkich epok do Chrystusa, bo \u201eczy mo\u017cna serce zdj\u0105\u0107 naprawd\u0119 z krzy\u017ca\u201d (Na Drodze Krzy\u017cowej<\/em>)?
Krzy\u017c u Twardowskiego jest nie tylko narz\u0119dziem dr\u0119czenia i u\u015bmiercania skaza\u0144c\u00f3w, pe\u0142ni te\u017c funkcj\u0119 symbolu wewn\u0119trznej przemiany, umo\u017cliwia zbli\u017cenie si\u0119 do istoty mi\u0142o\u015bci, \u201egdy kochaj\u0105c \u2013 za innych si\u0119 kona\u201d. Droga do tego, by osi\u0105gn\u0105\u0107 prawdziw\u0105 ludzk\u0105 dojrza\u0142o\u015b\u0107, wiedzie przez krzy\u017c. Dopiero z takich \u201ekrzy\u017cy ogromnych [\u2026] spada si\u0119, jak grona wyborne \u2013 \/ w Matki Bo\u017cej otwarte ramiona\u201d (Zdj\u0119cie z krzy\u017ca<\/em>). Krzy\u017cami naznaczony jest szlak ludzkiego \u017cycia, co w uj\u0119ciu poety stanowi przed\u0142u\u017cenie odkupie\u0144czej ofiary Chrystusa. Z wiersza\u00a0Zbawia przez\u2026<\/em>\u00a0wynika, \u017ce B\u00f3g permanentnie ponawia dzie\u0142o odkupienia przez cierpi\u0105cych ludzi, prowadz\u0105c ich, a dzi\u0119ki nim r\u00f3wnie\u017c innych, ku sobie, tak jak doprowadzi\u0142 w\u0142asnego Syna. W cierpieniach konkretnych os\u00f3b odprawia si\u0119 wielka Msza \u015awi\u0119ta, nieustaj\u0105ca ofiara w nieliturgicznej formie, w kt\u00f3rej sam Chrystus \u201eprzez pogan wygl\u0105dany \/ przez wierz\u0105cych jeszcze nie znany\u201d (tam\u017ce<\/em>) jest osobi\u015bcie obecny. Twardowski z uporem przypomina, \u017ce przed chwa\u0142\u0105 zmartwychwstania by\u0142a straszna krzy\u017cowa hekatomba, po niej \u015bmier\u0107 i gr\u00f3b. We wspomnianym ju\u017c wierszu\u00a0Przez piek\u0142o<\/em>\u00a0na ogrom i wag\u0119 m\u0119cze\u0144stwa k\u0142ad\u0105 nacisk szczeg\u00f3lnie ci, kt\u00f3rzy albo byli \u015bwiadkami okropnych cierpie\u0144, albo sami wiele wycierpieli, co oddaj\u0105 ko\u0144cowe s\u0142owa utworu: \u201eprzyjd\u0105 podr\u00f3\u017cni z Katynia \/ przed Zmartwychwsta\u0142ym ukl\u0119kn\u0105 \/ jak ludzki jest ten nieludzki \/ co trafi\u0142 do nieba przez piek\u0142o\u201d. Adoracja po\u0142\u0105czona z do\u015bwiadczeniem jakiej\u015b przebytej drogi cierniowej zyskuje znacznie g\u0142\u0119bszy wymiar. W podobnym duchu przedstawiony zosta\u0142 zmartwychwsta\u0142y Chrystus w wierszu\u00a0Rany<\/em>: \u201eM\u00f3wi\u0105 \u017ce Ci\u0119 poznano po \u0142amaniu chleba \/ raczej po ranach r\u0105k Twych kt\u00f3re go \u0142ama\u0142y\u201d. Nawet dla ewangelicznych uczni\u00f3w powszedni dar chleba nie mia\u0142 wi\u0119c w poetyckiej interpretacji autora tekstu dostatecznej mocy znaku rozpoznawczego, inaczej w przypadku m\u0119cze\u0144skich stygmat\u00f3w: \u201erany \u015bwiadcz\u0105 wi\u0119cej ni\u017c r\u0119ce rozda\u0142y\u201d (trudno tu nie pomy\u015ble\u0107 o s\u0142ynnej sekwencji ewangelicznej z udzia\u0142em \u201eniewiernego\u201d aposto\u0142a Tomasza). Tak by\u0142o kiedy\u015b, tak jest teraz i tak zapewne b\u0119dzie w przysz\u0142o\u015bci \u2013 Zwyci\u0119zca \u015bmierci jest bardziej wiarygodny i \u0142atwiej rozpoznawalny dzi\u0119ki widniej\u0105cym na Nim \u015bladom cielesnych okalecze\u0144. Krzy\u017c przera\u017ca, lecz \u201eKto ucieka od Krzy\u017ca \u2013 krzy\u017c ci\u0119\u017cszy dostanie\u201d (Nie zl\u0105k\u0142 si\u0119<\/em>). Podobny pogl\u0105d w tej kwestii wyrazi\u0142 niegdy\u015b w\u00a0Na\u015bladowaniu Chrystusa<\/em>\u00a0Tomasz \u1ea3 Kempis. Rany Odkupiciela ucz\u0105 cierpie\u0107 wszystkich, kt\u00f3rzy t\u0119 nauk\u0119 chc\u0105 i umiej\u0105 przyj\u0105\u0107, co wi\u0119cej, wyznaczaj\u0105 one p\u0142aszczyzn\u0119 ludzkiego spotkania z udr\u0119czonym na krzy\u017cu Bogiem-Cz\u0142owiekiem. \u201eW kt\u00f3ry\u015b pi\u0105tek \u2013 jak mo\u017cna przeczyta\u0107 w wierszu\u00a0Spotkanie pi\u0105tkowe<\/em>\u00a0\u2013 wszed\u0142e\u015b nagle zamkni\u0119tymi drzwiami \u2013 \/ i z\u0142o\u017cy\u0142e\u015b mi r\u0119ce na g\u0142owie, \/ [\u2026] ranami pokryte\u201d. Nie sam gest jest tu najwa\u017cniejszy, ale to w\u0142a\u015bnie, co mo\u017cna by nazwa\u0107 g\u0142\u0119bokim prze\u017cyciem misterium cierpienia: \u201es\u0142ysz\u0119 jeszcze [\u2026] \/ szept jak potok: \u2013 Rany moje kochaj\u201d (tam\u017ce<\/em>). W uwolnionym raz na zawsze od \u015bmiertelnego ca\u0142unu Chrystusie cz\u0142owiek wiary mo\u017ce odnale\u017a\u0107 \u017cyw\u0105 wyk\u0142adni\u0119 sensu swych w\u0142asnych bol\u0105czek i niedoli. Ponadto stygmaty Zmartwychwsta\u0142ego na zasadzie przeciwie\u0144stwa s\u0105 jakby ekwiwalentem ludzkich \u201eran grzechowych\u201d, rodz\u0105 nadziej\u0119, \u017ce mimo swej grzeszno\u015bci cz\u0142owiek jest kochany, \u017ce \u201eB\u00f3g grzechu nie pomniejsza ale go wybaczy\u201d (Wybaczy\u0107<\/em>). A macierzystym \u017ar\u00f3d\u0142em tej pocieszaj\u0105cej otuchy dla wszystkich wierz\u0105cych jest w poezji Twardowskiego radosna prawda zmartwychwstania. Mimo trudnej, bolesnej, zako\u0144czonej m\u0119cze\u0144skim zgonem \u201egenezy\u201d ostatecznego zwyci\u0119stwa \u017bycia nad \u015bmierci\u0105 ten w\u0142a\u015bnie Triumf sta\u0142 si\u0119 w Boskim planie zbawienia centralnym wydarzeniem dziej\u00f3w, nadaj\u0105cym historii ludzko\u015bci sens eschatologiczny. Tote\u017c tw\u00f3rca\u00a0Spaceru po Biblii<\/em>\u00a0apeluje: \u201eZacznij od Zmartwychwstania \/ od pustego grobu\u201d, bo \u201eewangelie czyta si\u0119 jak hebrajskie litery \/ od ko\u0144ca\u201d \u2013 \u201ewtedy nawet krzy\u017c ucieszy\u201d (Od ko\u0144ca<\/em>). Najlepsz\u0105 poetyck\u0105 rekomendacj\u0105 tej \u017carliwej sugestii ks. Twardowskiego jest wiersz\u00a0Na pogrzeb Jezusa<\/em>, gdzie mowa o baranku, kt\u00f3ry \u201enie zd\u0105\u017cy\u0142 ju\u017c na pogrzeb\u201d, cho\u0107 spieszy\u0142 \u201enajwcze\u015bniej przed \u015bwitaniem\u201d. Ten baranek sta\u0142 si\u0119 w pe\u0142ni wielkanocny wy\u0142\u0105cznie dzi\u0119ki temu, \u017ce si\u0119 sp\u00f3\u017ani\u0142 \u2013 \u201ewpad\u0142 na zmartwychwstanie\u201d i w obliczu rozwalonego \u201ejak bomba\u201d grobu \u201ez rado\u015bci si\u0119 rozbecza\u0142\u201d. Jak\u017ce zmy\u015blna i zarazem wzruszaj\u0105ca jest tutaj wykorzystana przez poet\u0119 gra s\u0142\u00f3w \u2013 naturalne brzmienie wydawane przez to zwierz\u0119, beczenie, pozosta\u0142o znakiem jego \u201ebarankowej\u201d rado\u015bci z cudu zmartwychwstania Syna Cz\u0142owieczego.
\u00a0 \u00a0 \u00a0Za g\u0142\u00f3wn\u0105 dominant\u0119 obecno\u015bci Matki Boskiej w\u00a0Spacerze po Biblii<\/em>\u00a0trzeba uzna\u0107 Jej \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 po\u0142\u0105czon\u0105 z pokor\u0105, dyskrecj\u0105, cicho\u015bci\u0105 i prostot\u0105. Okazywane przez Ni\u0105 pos\u0142usze\u0144stwo Bogu zdaje si\u0119 wyp\u0142ywa\u0107 z niezg\u0142\u0119bionej tajemnicy wzajemnego porozumienia, z jedynej w swoim rodzaju relacji, jaka kiedykolwiek zawi\u0105za\u0142a si\u0119 mi\u0119dzy istot\u0105 ludzk\u0105 i Stw\u00f3rc\u0105. Niewiele wierszy po\u015bwi\u0119ci\u0142 ks. Twardowski w ca\u0142o\u015bci postaci Maryi, cz\u0119\u015bciej jest Ona przywo\u0142ywana w kr\u00f3tkich, cho\u0107 starannie \u201eskadrowanych\u201d sekwencjach poetyckich. W zasadzie nie ma w nich pr\u00f3b penetracji obszaru Jej wn\u0119trza, poeta przedstawia J\u0105 zwykle w kontekstach sytuacyjnych przej\u0119tych z Ewangelii. Czasem jednak zawiesza t\u0119 regu\u0142\u0119 na rzecz uj\u0119\u0107 bliskich tradycji apokryficznej, czego przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 wysnuty z czystej wyobra\u017ani wiersz\u00a0Tak ludzka<\/em>. Zosta\u0142 on z\u0142o\u017cony z serii miniobrazk\u00f3w ewokuj\u0105cych swoisty \u201eportret\u201d Maryi z okresu Jej bardzo wczesnej m\u0142odo\u015bci, gdy nosi\u0142a jeszcze \u201esukienk\u0119 do kolan\u201d, a tak\u017ce \u201edowcipny warkoczyk i weso\u0142\u0105 grzywk\u0119\u201d. Znamienne, \u017ce i tutaj poeta ukaza\u0142 przysz\u0142\u0105 Bo\u017c\u0105 Rodzicielk\u0119 w spos\u00f3b bardzo naturalny, uwydatniaj\u0105cy Jej typowo dziewcz\u0119ce gusty i zachowania. Pod jego pi\u00f3rem Oblubienica Pa\u0144ska odzyska\u0142a to, w co nie chcieli uwierzy\u0107 \u201ewszyscy wa\u017cni \u015bwi\u0119ci\u201d i o czym nie zawsze pami\u0119taj\u0105 Jej najgorliwsi czciciele \u2013 sw\u00f3j ludzki rodow\u00f3d, dzieci\u0144stwo, czas sprzed powo\u0142ania do wielkiej misji. A przecie\u017c i Ona \u201enie by\u0142a doros\u0142\u0105 od razu\u201d, r\u00f3wnie\u017c przed Ni\u0105 \u015bwiat i przysz\u0142o\u015b\u0107 mia\u0142y swoje tajemnice. Nie ujmuj\u0105c niczego z Jej \u015bwi\u0119to\u015bci, Twardowski z w\u0142a\u015bciw\u0105 sobie prostot\u0105 wyrazu uczyni\u0142 Maryj\u0119 bli\u017csz\u0105 zwyk\u0142ym ludziom.
\u00a0 \u00a0 \u00a0Zreszt\u0105 w odczuciu autora\u00a0Spaceru\u2026<\/em>\u00a0nawet sama \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 Matki Boskiej zabarwia si\u0119 zwyczajno\u015bci\u0105. W pierwotnej redakcji wiersza pt.\u00a0\u015awi\u0119ty J\u00f3zef frasobliwy<\/em>\u00a0najs\u0142ynniejszy cie\u015bla \u015bwiata przygotowuje dla Niej \u201enajprostszy zwyk\u0142y sto\u0142ek na co dzie\u0144\u201d, a malutki Jezus patrz\u0105c ze \u017c\u0142\u00f3bka na sw\u0105 Rodzicielk\u0119, snuje tak\u0105 oto my\u015bl: \u201eNim Ci Mamusiu [\u2026] \/ kupi\u0105 koron\u0119 \/ lepiej Ci w zwyk\u0142ej szarej bluzce \/ w kropki zielone\u201d (W kropki zielone<\/em>). Skuteczniej ni\u017c zwyczajna odzie\u017c zdobi Maryj\u0119 Jej skromno\u015b\u0107. W wierszu\u00a0Na drodze Krzy\u017cowej<\/em>\u00a0poirytowany t\u0142ocz\u0105cymi si\u0119 przy Jezusie kobietami \u015bw. Jan m\u00f3wi: \u201etu Matka Boska [\u2026] \/ ma by\u0107 tylko sama\u201d \u2013 Ona za\u015b nie odzywa si\u0119 ani s\u0142owem, milcz\u0105co aprobuj\u0105c obecno\u015b\u0107 Weroniki i innych p\u0142acz\u0105cych niewiast. Jako matka i piastunka Male\u0144kiego jest czu\u0142a, \u0142agodna, troskliwa, nie sk\u0105pi swemu Dzieci\u0119ciu matczynych pieszczot, np. tulenia czy g\u0142askania, jak o tym \u015bwiadcz\u0105 wzmianki w wierszu\u00a0Korona<\/em>. Lecz przede wszystkim jest matk\u0105 stale czuwaj\u0105c\u0105, niekiedy \u201ezmarzni\u0119t\u0105 [\u2026] przy policzku\u201d Syna (O firankach w stajni<\/em>), to zn\u00f3w na tyle rezolutn\u0105, by \u015bw. J\u00f3zefowi nakaza\u0107 zatrzymanie przed wrotami stajenki licznych przybysz\u00f3w do czasu, a\u017c \u201enajmniejszy z pasterzy \/ sko\u0144czy m\u00f3wi\u0107 zwyk\u0142y pacierz\u201d (O prostym pacierzu<\/em>). Wedle zapewnienia osio\u0142ka, kt\u00f3ry \u201ewie wi\u0119cej\u201d (R\u0119ce<\/em>), Maryja umie najlepiej ochroni\u0107 ma\u0142ego Jezusa. Oczywi\u015bcie cierpi niewypowiedzianie wraz z Synem w Jego drodze na Golgot\u0119 i podczas m\u0119ki na krzy\u017cu, jest wtedy \u201ebiedna\u201d (Skar\u017c\u0105 si\u0119<\/em>) i bezsilna \u2013 nawet Ona \u201ez cudem nie zd\u0105\u017cy\u0142a\u201d (\u017baden anio\u0142 nie pom\u00f3g\u0142<\/em>). Gdy jednak Chrystus zmartwychwsta\u0142, przemienia si\u0119 w Matk\u0119 Bosk\u0105 Radosn\u0105 i prosi: \u201enie r\u00f3bcie beksy ze mnie [\u2026] \/ to kiedy\u015b \/ teraz inaczej\u201d (Od ko\u0144ca<\/em>).
\u00a0 \u00a0 \u00a0Maj\u0105c na uwadze dwie poetyckie refleksje pod jednakowym tytu\u0142em \u2013\u00a0Wniebowzi\u0119cie<\/em>, mo\u017cna by\u0142oby o Matce Naj\u015bwi\u0119tszej powiedzie\u0107, \u017ce dokona\u0142a ziemskiego \u017cywota r\u00f3wnie niezwykle, jak go sp\u0119dzi\u0142a. Twardowski uj\u0105\u0142 to w lapidarnym zdaniu: \u201e nie \u015bmier\u0107 ale mi\u0142o\u015b\u0107 ca\u0142\u0105 Ci\u0119 zabra\u0142a\u201d (Wniebowzi\u0119cie<\/em>, inc. \u201eNikt nie bieg\u0142 do Ciebie\u2026\u201d). S\u0142owem, tak odesz\u0142a, jak potrafi\u0142a kocha\u0107. Okoliczno\u015bci tego odej\u015bcia zosta\u0142y przeze\u0144 do\u015b\u0107 szczeg\u00f3\u0142owo zrekonstruowane: wszystko odby\u0142o si\u0119 bez \u015bwiadk\u00f3w, bez \u017ca\u0142obnej s\u0142u\u017cby \u015bmierci, \u201enawet anio\u0142 zaniecha\u0142 nadymania tr\u0105by\u201d \u2013 Naj\u015bwi\u0119tsza ze \u015bwi\u0119tych, kt\u00f3r\u0105 \u201ePan uchroni\u0142 do ko\u0144ca i zdrow\u0105 zostawi\u0142\u201d, w ca\u0142kowitym zawierzeniu, po cichu \u201erazem z cia\u0142em opu\u015bci\u0142a ziemi\u0119\u201d w spos\u00f3b przed lud\u017ami zatajony. Wed\u0142ug Twardowskiego by\u0142 to dzie\u0144 \u201etaki jak zawsze\u201d. A jednak w tym dniu zwyczajno\u015b\u0107 przedziwnie zla\u0142a si\u0119 z niezwyk\u0142o\u015bci\u0105. Po przeniesionej do nieba Maryi pozosta\u0142o \u201estraszne milczenie\u201d i \u201epuste miejsce przy kubku na stole\u201d. Zacytowane s\u0142owa wyra\u017caj\u0105 nieskrywany \u017cal z powodu odej\u015bcia Tej, kt\u00f3rej \u015bwiat zawdzi\u0119cza szczeg\u00f3lny wsp\u00f3\u0142udzia\u0142 w dziele odkupienia. Ten akcent \u017calu powr\u00f3ci\u0142 w jeszcze jednym\u00a0Wniebowzi\u0119ciu<\/em>\u00a0(inc. \u201dTo przecie\u017c za wysoko\u2026\u201d), w kt\u00f3rym pobrzmiewa nawet nuta skargi pod adresem Maryi uwolnionej od ziemskiej \u201ebezdomno\u015bci\u201d, wol\u0105cej \u201epo gwiazdach szuka\u0107 \/ zagranicznego raju\u201d, gdzie mo\u017ce by\u0107 Jej trudniej \u201ew\u015br\u00f3d anio\u0142\u00f3w \/ o wole i o\u015ble pami\u0119ta\u0107\u201d. Wyczuwalne zafrasowanie poety z powodu zabrania Maryi do nieba znalaz\u0142o bezpo\u015bredni wyraz w ambiwalentnej refleksji ko\u0144cowej: \u201eciesz\u0119 si\u0119 i p\u0142acz\u0119 \/ \u017ce jeste\u015b wniebowzi\u0119ta\u201d.
\u00a0 \u00a0 \u00a0Te smutne ludzkie rozterki z\u0142agodzi\u0142 ks. Twardowski ostatnim maryjnym wierszem\u00a0Spaceru po Biblii<\/em>\u00a0zatytu\u0142owanym\u00a0Dzi\u0119kuj\u0119<\/em>. Utw\u00f3r ten zwie\u0144cza kompozycj\u0119 tomiku istotnym konsolacyjnym akordem. Opiera si\u0119 na pomy\u015ble, by do serii konkret\u00f3w, z racji kt\u00f3rych autor wyra\u017ca sw\u0105 wdzi\u0119czno\u015b\u0107 wobec Matki Boskiej, w\u0142\u0105czy\u0107 szereg element\u00f3w Jej cielesno\u015bci \u2013 od \u201ew\u0142os\u00f3w\u201d poprzez \u201ebrwi podniesione na widok anio\u0142a\u201d, \u201epiersi karmi\u0105ce\u201d, \u201ekolana\u201d, \u201eplecy pochylone\u201d, \u201eczwarty palec serdeczny\u201d, \u201ed\u0142onie\u201d, a\u017c po \u201estopy\u201d \u2013 co, jak si\u0119 okazuje, s\u0142u\u017cy jednemu celowi, aby w puentuj\u0105cym wiersz zdaniu podzi\u0119kowa\u0107 \u201eza to \u017ce cia\u0142o mo\u017ce prowadzi\u0107 do Boga\u201d. T\u0105 znaczeniowo wysmakowan\u0105, a zarazem jak\u017ce prosto uj\u0119t\u0105 konkluzj\u0105 zdo\u0142a\u0142 poeta zespoli\u0107 swoje zauroczenie pi\u0119knem ziemskiego \u017cycia Maryi z ostatecznie przezwyci\u0119\u017conym \u017calem z powodu Jej wniebowzi\u0119cia.
\u00a0 \u00a0 \u00a0Podobnie jak w przypadku Chrystusa, tak\u017ce w kreacji Maryi dostrzega si\u0119 uwydatnianie przez Twardowskiego ludzkiej natury tych postaci. Cz\u0142owieczy, \u201eciele\u015bnie\u201d bliski jest w\u00a0Spacerze po Biblii<\/em>\u00a0zar\u00f3wno Jezus tyle co narodzony, jak i Ten przez m\u0119k\u0119 zbawiaj\u0105cy \u015bwiat. R\u00f3wnie\u017c Maryja, cho\u0107 Niepokalana i \u015bwi\u0119ta, jawi si\u0119 czytelnikowi tomu jako zwyczajna, \u201eludzka\u201d, prowadz\u0105ca ciche, skromne \u017cycie u boku Syna, kt\u00f3remu towarzyszy wiernie a\u017c po krzy\u017c na Golgocie, \u015bwiec\u0105c jednocze\u015bnie przyk\u0142adem, jak mo\u017cna Go kocha\u0107, ufa\u0107 Mu i realizowa\u0107 na co dzie\u0144 Jego nauk\u0119.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\u00a0<\/div>\n
W\u0142a\u015bciciel bloga<\/b>\u00a0pisze:<\/div>\n